A. TR̀NH BÀY

Tông Huấn Giáo Hội tại Á Châu đă tóm tắt những giá trị văn hoá Á Châu bằng những nét như: “yêu thích thinh lặng và chiêm ngưỡng, sống giản dị, ḥa hợp, từ bỏ, bất bạo động, làm việc chăm chỉ, có kỷ luật, sống thanh đạm, ham học hỏi và truy tầm triết lư” (GHCA 6). Những đặc tính này cũng biểu hiện rơ ràng trong văn hoá Việt Nam, cách riêng về ḷng hiếu thảo, t́nh gia đ́nh, nghĩa đồng bào, tính hiếu hoà ... Nổi bật giữa những nét đặc trưng ấy là giá trị gia đ́nh luôn được đề cao. Quả thế, gia đ́nh chính là chiếc nôi sản sinh những vĩ nhân và các anh hùng dân tộc... là cột trụ chống đỡ cho quê hương đất nước trong những thời kỳ khó khăn ... là nơi chuyển đạt những giá trị nhân bản qua các thế hệ ... là mái ấm yêu thương nơi mọi người đều muốn sống sao cho trên thuận dưới hoà, ở đó, ḷng hiếu thảo, t́nh huynh đệ, nghĩa vợ chồng luôn là những giá trị được trân trọng giữ ǵn...

Tuy nhiên, trong xă hội hôm nay, những nét đẹp văn hoá nổi bật đó có nguy cơ bị biến thái do những trào lưu duy vật, hưởng thụ, ích kỷ. Nhiều người trẻ chủ trương sống hưởng thụ bất chấp đạo nghĩa. Một số khác, trong giới thanh thiếu niên cũng như người lớn, dung túng chính ḿnh bằng những quan điểm tương đối về luân lư và đạo đức. Những quan hệ nam nữ trong tuổi học tṛ, phong trào “sống thử” trước hôn nhân, đang có chiều hướng lan rộng trong giới trẻ. Một số thanh thiếu niên sống buông thả, hư hỏng cũng v́ gia đ́nh không c̣n là tổ ấm, v́ chính cha mẹ đă gây nên đổ vỡ, bất trung hoặc ly dị. Lối sửa dạy con cái bằng bạo lực, roi đ̣n, cũng dẫn tới nhiều hệ lụy đáng tiếc trong cuộc sống gia đ́nh. Mặt khác, v́ nhiều lư do khác nhau, một số cha mẹ đă để mặc con cái bỏ học, sống lêu lổng để rồi bị tiêm nhiễm nhiều thói hư tật xấu, làm mồi cho nghiện ngập, ma túy và bao nhiêu điều tồi tệ khác. Trong khi đó, nạn phá thai và ly dị không chỉ là mối đe dọa đáng sợ đối với những giá trị về sự sống cũng như hôn nhân, mà c̣n làm mất đi bao nhiêu nét đẹp truyền thống của cuộc sống gia đ́nh Việt Nam. Ngoài ra, nét son văn hoá “t́nh cảm gia đ́nh” có thể biến thành một thứ ích kỷ tập thể chỉ biết nghĩ tới gia đ́nh của riêng ḿnh.

Đồng thời, việc đào tạo con người cũng đang làm chúng ta phải ưu tư lo lắng. Những biểu hiện tiêu cực, thiếu trách nhiệm trong lănh vực giáo dục đă trở thành những tín hiệu báo động đáng lo ngại cho tiền đồ, tương lai đất nước. Học đường như đang tự đánh mất vai tṛ của mảnh vườn ươm cung cấp những con người hữu dụng có thể giúp ích thực sự cho xă hội mai ngày. Việc dạy học dường như chỉ tập trung đáp ứng nhu cầu chuyển giao kiến thức khoa học kỹ thuật, hơn là quan tâm cung cấp cho thế hệ trẻ một nền giáo dục toàn diện cả về tri thức và nhân bản, để xây dựng những con người Việt Nam chân chính, có trách nhiệm, nhân ái và trưởng thành trong đạo đức. Có thể nói kế hoạch giáo dục đào tạo chưa được định hướng rơ rệt bởi một triết lư giáo dục nhân bản đích thực. Kết quả là sự tiến bộ về khoa học không đi đôi với sự tiến bộ về luân lư và đạo đức...

Chúng ta lại thấy những vết đen trong xă hội hôm nay như bị tô đậm thêm bởi khuynh hướng đánh giá người khác theo những ǵ họ sở hữu, như tiền bạc và chức quyền, hơn là theo nhân cách và thực chất con người của họ. V́ thế, những giá trị nhân văn không c̣n được coi trọng để rồi con người cũng dần đánh mất đi những phẩm tính cao đẹp của chính ḿnh (Đề Cương 5).